CỔNG THÔNG TIN SỞ NÔNG NGHIỆP & PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TỈNH AN GIANG
nông nghiệp an giang
Nông nghiệp trong tỉnh

Vượt qua thách thức – đảm bảo sản xuất thắng lợi

08:00 01/04/2020

Mùa khô năm 2020 đã diễn ra sớm hơn dự kiến, mới vào giữa tháng 3 mà đã có nhiều đợt hạn mặn lịch sử, gây nên bao khó khăn, khốn khổ cho người dân vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long. Trước tình hình trên, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tổ chức nhiều cuộc họp chuyên ngành để bàn giải pháp ứng phó hiệu quả với diễn biến khó lường của thiên tai.

Vào ngày 27/3/2020, Bộ Nông nghiệp và PTNT đã tổ chức hội nghị trưc tuyến nhằm sơ kết sản xuất trồng trọt vụ Đông Xuân 2019 – 2020; triển khai kế hoạch vụ Hè Thu, Thu Đông, vụ Mùa năm 2020 và thông tin về diễn biến của hạn mặn tại các tỉnh thành Nam bộ. Đồng thời thu thập ý kiến của các sở ngành, bàn giải pháp vượt qua thách thức để đảm bảo sản xuất lúa thắng lợi, và bảo vệ hiệu quả rẫy màu, vườn cây ăn trái.

Báo cáo sơ kết sản xuất, theo Cục Trồng trọt, chúng ta đã đạt được thắng lợi trong công tác tổ chức sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu và nhu cầu thị trường. Chưa có vụ Đông Xuân nào mà lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và PTNT đến với ĐBSCL nhiều như năm nay, Bộ luôn bám sát tình hình sản xuất để có biện pháp điều hành và chỉ đạo kịp thời. Về phía nông dân, đã tích cực phối hợp với chuyên ngành và nhờ vậy mà thực hiện đạt hiệu quả 3 điểm nhấn quan trọng trong canh tác lúa; đó là: (1) Xuống giống vụ Đông Xuân 2019 – 2020 sớm, tháng 10 – 11, nên đã né được hạn mặn cuối vụ; (2) Cơ cấu giống lúa thơm, lúa chất lượng cao đạt hơn 80% đã giúp nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam; (3) Việc giảm lượng giống gieo sạ đã giúp giảm sâu bệnh, qua đó giúp giảm chi phí, tăng chất lượng và lợi nhuận.

Tại điểm cầu An Giang, ông Nguyễn Sĩ Lâm, Giám đốc Sở NN & PTNT chủ trì Hội nghị. Theo báo cáo, đến thượng tuần tháng 3/2020, An Giang thu hoạch lúa vụ Đông Xuân 2019 – 2020 đạt hơn 160 ngàn ha/229,4 ngàn ha gieo trồng. Năng suất bình quân 7,23 tấn/ha, tăng hơn 0,66 tấn/ha so cùng kỳ. Ước tổng sản lượng cả vụ đạt 1.680.000 tấn, gồm 1.355.000 tấn lúa và 325.000 tấn lúa nếp. Tình hình hạn mặn hiện nay chưa ảnh hưởng đến sản xuất và dân sinh An Giang, nhưng tỉnh vẫn chủ động nhiều giải pháp ứng phó: (1) Luôn trong tinh thần thực hiện phương châm “4 tại chỗ”; (2) Phối hợp với cơ quan liên quan trong công tác phòng chống thiên tai và phòng cháy, chữa cháy rừng; (3) Kiểm tra chặt chẽ công trình thủy lợi, cấp nước sinh hoạt ở những nơi có nguy cơ ảnh hưởng hạn, thiếu nước, xâm nhập mặn để có biện pháp khắc phục kịp thời; (4) Tăng cường công tác thông tin tuyên truyền về kết quả quan trắc nguồn nước, độ mặn và tình hình khí tượng thủy văn trên các phương tiện thông tin đại chúng; (5) Thực hiện chuyển đổi từ lúa sang cây trồng cạn ít sử dụng nước.

Tại điểm cầu các tỉnh Sóc Trăng, Cần Thơ, Kiên Giang, Long An, Hậu Giang, Đồng Nai, Tây Ninh, các lãnh đạo Tỉnh, thành phố và Sở NN & PTNT đã thông tin về tình hình sản xuất, và đề ra những giải pháp ứng phó hạn mặn. Thành phố Cần Thơ, nhờ chủ động tuyên truyền xuống giống trước 1 tháng so lịch thời vụ, nên đã giúp nông dân bán lúa đạt giá cao, lơi nhuận so vốn đạt hơn 40%, mà năng suất cũng tăng hơn 0,2 tấn/ha so cùng kỳ năm trước. Mặc dù năm nay, Cần Thơ bị nước mặn xâm nhập sâu hơn, độ mặn tới 3 phần ngàn, nhưng nhờ chủ động ứng phó nên không bị ảnh hưởng.

Năng suất lúa Đông Xuân của tỉnh Kiên Giang cũng tăng khá so cùng kỳ, hơn 0,3 tấn/ha, mặc dù bị ảnh hưởng bởi hạn mặn gần 1.600 ha. Hướng tới, tỉnh phân bổ lịch thời vụ gieo sạ theo 4 đợt, từ tháng 3 dến tháng 6/2020. Tỉnh đã xây dựng được 34 cánh đồng lớn, được địa phương luôn theo dõi, cập nhật thường xuyên để có hướng điều chỉnh sản xuất và tiêu thụ phù hợp với tình hình chung.

Ngoài thực hiện nạo vét kinh tạo nguồn đưa nước ngọt, đẩy nước mặn, tỉnh Long An tăng cường khuyến cáo nông dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật để bảo vệ cây trồng, như tưới tiết kiệm nước, sử dụng phân vi sinh… Nông dân trồng Thanh long, chanh,… và nông dân trồng nếp đang gặp khó khăn, do tiểu thương sợ xuất khẩu không được nên giảm mua và giảm giá mua. Hiện số lượng tồn kho của các doanh nghiệp khá lớn. Tỉnh đề nghị, các hợp đồng trước ngày 24/3 thì tiếp tuc cho xuất khẩu.

Tỉnh Hậu Giang đã chủ động phòng chống hạn mặn ngay từ đầu tháng 10/2019, nên bị ảnh hưởng không đáng kể. Tỉnh sẽ tổ chức triển khai cụ thể xuống địa phương lịch xuống giống Hè Thu và Thu Đông. Đề nghị Bộ có hướng dẫn cụ thể việc hỗ trợ chuyển đổi đất trồng lúa kém hiệu quả sang các cây trồng khác.

Tỉnh Đồng Nai chủ yếu tập trung trồng cây ăn trái và cây công nghiệp. Riêng cây lúa, với diện tích gieo trồng vụ Đông Xuân 15.000 ha đã cơ bản đạt thắng lợi. Tỉnh đang rà soát hệ thống thủy lợi để nâng cấp, sửa chữa lại để đối phó đợt khô hạn vào tháng 5/2020. Hiện hệ thống tưới chỉ đảm bảo được cho khoảng 5.600 ha, nên nếu mùa khô kéo dài đến trung tuần tháng 5 thì Đồng Nai sẽ rất thiếu nguồn nước tưới do ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn. Mặc dù là tỉnh chú trọng ngành chăn nuôi, nhưng Đồng Nai cũng đã phát triển mạnh trồng cây ăn quả, với hơn 10.000 ha sầu riêng, hơn 7.000 ha chuối,… và thời gian qua đã đem lại thu nhập cao cho nông dân. Trái cây chủ yếu xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Tỉnh mong rằng Bộ có chỉ đạo để tiếp tục sản xuất tốt trong thời gian tới.

Theo Tổng Cục Thủy lợi, tháng 5/2019 và tháng 3 - 4/2020 thuộc năm rất ít nước. Thông thường hạn mặn 20 năm mới xảy ra một lần, nhưng hiện tại bây giờ và tương lai sắp tới, chu kỳ hạn mặn chỉ trong vòng 7 đến 10 năm. Hạn mặn 2019 – 2020 nghiêm trọng hơn nhiều so với năm 2015 – 2016, tại tỉnh Long An, Tiền Giang, Sóc Trăng, mặn đã xâm nhập sâu vào nội đồng từ 7 km đến 10 km. Có các mốc thời gian quan trọng cần lưu ý: (1) Mùa khô từ nay đến tháng 5/2020, lưu lượng dòng chảy trên sông Cửu Long chỉ đạt  2.200 – 2.400 m3/giây, trong khi trung bình nhiều năm là 3.000 4.000 m3/giây. Do vậy việc sản xuất sẽ phải chủ yếu dựa vào nước mưa. Nếu mùa mưa đến sớm hơn 2 tuần so với cùng kỳ theo dự báo thì chúng ta sẽ giảm bớt khó khăn. (2) Về tình hình mưa lũ: Sẽ kéo dài từ tháng 6 đến tháng 10. Thời kỳ nầy nguồn nước phong phú, thuận lợi cho sản xuất vụ 3 và vụ Thu Đông tại vùng lũ. Nhưng ngay từ đầu vụ sản xuất Hè Thu này sẽ gặp nhiều khó khăn do chưa có mưa nhiều. Năm nay sẽ khó có khả năng xảy ra lũ lớn…. Nguồn nước về ĐBSCL đã thay đổi rất lớn, lũ suy giảm, xâm nhập mặn chuyển dịch sớm hơn 1 – 2 tháng, do vậy cần điều chỉnh kế hoạch sản xuất theo tình hình mới trên toàn đồng bằng. Cần triển khai ngay những công trình khẩn cấp để đảm bảo sản xuất ổn định cho vùng ven biển; kiểm tra hạ tầng đê bao vùng ngập sâu; và đề nghi tăng cường hạ tầng phòng chống thiên tai cho vùng ĐBSCL.

Kết luận hội nghị, ông Lê Quốc Doanh, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT biểu dương các Sở Ngành, nhờ nhận diện sớm diễn biến bất lợi của hạn mặn ngay từ tháng 9/2019, nên đã có biện pháp ứng phó hiệu quả. Về sản xuất lúa, cơ cấu giống từng bước đã được điều chỉnh theo hướng tích cực, tỉ lệ sản xuất giống lúa thơm tăng nhanh. Nhờ triển khai quản lý tốt ruộng đồng nên sâu bệnh giảm, qua đó giúp giảm chi phí sản xuất. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ, Ngành và địa phương đã giúp việc kiểm soát độ mặn rất tốt, giảm thiệt hại đáng kể cho nông dân.

Thứ trưởng lưu ý thêm: Hệ thống khuyến nông phải có quy trình hướng dẫn cụ thể, như biện pháp tích nước; tưới tiết kiệm;… Việc gom tủ rơm rạ, lá cây rụng… vào gốc cây sẽ giúp cây giữ ẩm rất tốt. Xác định khó khăn do hạn mặn, cần hết sức lưu ý lịch thời vụ, phải đưa ra giải pháp cụ thể để đảm bảo sản xuất vụ Thu Đông thắng lợi. Kết thúc vụ Thu Đông phải tính toán thời vụ Đông Xuân tiếp theo để tránh hạn mặn năm sau, không phải chỉ kế hoạch riêng cho một tỉnh mà phải tính cho từng vùng cụ thể. Bên cạnh đó, phát triển sản xuất trên cơ sở đảm bảo an ninh lương thực và ổn định xuất khẩu. Đề nghị các tỉnh ngay từ bây giờ phải củng cố đê bao, nhất là bảo vệ vườn cây ăn trái (chẳng hạn như cây sầu riêng, vốn rất mẫn cảm với hạn mặn). Tổng Cục Thủy lợi tiếp tục theo dõi tình hình hạn hán, phải đưa ra nhiều giải pháp, trong đó có giải pháp về nước sạch, để ổn định đời sống nhân dân. Thay mặt lãnh đạo Bộ, xin rất trân trọng cảm ơn sự chỉ đạo quyết liệt của địa phương, nhờ đó chúng ta mới cơ bản đạt được thắng lợi hôm nay.

Kim Kiều - Trung tâm Khuyến nông An Giang