|
Cà chua là
loại cây rau ăn quả đem lại hiệu quả kinh tế
cao. Tuy nhiên, trong quá trình canh tác nông
dân còn gặp trở ngại, đó là bệnh héo rũ do vi
khuẩn Ralstonia solanacearum, có thể gây
thất trắng. Các nhà nghiên cứu khoa học đã tìm
ra cách hạn chế thiệt hại này bằng cách ghép đọt
cà chua lên gốc cà tím. Đây là biện pháp không
dùng hóa chất độc hại, an toàn cho người và môi
trường, phù hợp với xu thế phát triển thân thiện
với môi trường.
Giới thiệu một
số giống cà chua làm ngọn ghép phổ biến hiện
nay: F1 Red Crown 250, Trang Nông 05, Kim Cương
đỏ, BM 199, DV 2926, F1 607, …
I. KỸ THUẬT GHÉP CÀ CHUA TRÊN GỐC CÀ TÍM:
1. Chuẩn bị cây ghép:
- Thành phần
gồm giá thể đất tơi xốp không bị nhiễm pHèn, mặn
phối trộn với cám dừa, tro trấu (tỉ lệ 1-1-2).
- Hạt giống
được ngâm ủ 6-7g hạt giống ngọn (cà chua) và
6-7g hạt giống gốc (cà tím) để trồng cho 1.000m2,
khi hạt nứt nanh có thể gieo trong khay hoặc bầu
(đường kính 5-7 cm, cao 10-15 cm).
- Gốc ghép cà
tím kháng bệnh gieo trước hột ngọn cà chua từ
5-7 ngày để tương xứng thân ghép sau này, đường
kính cây cà tím khi ghép được 0,2-0,3cm và cây
được 3-5 lá.
- Khi cà chua
được 12-15 ngày, có 3-4 lá thật thì tiến hành
ghép, đường kính thân cây từ 0,2-0,3 cm.
2. Các bước ghép:
- Cây ghép
phải khô ráo, dùng lưỡi lam tiệt trùng bằng cồn
900, cắt ngang thân cây cà tím làm
gốc ghép phía trên 2 lá mầm (lấy phần gốc) và
cắt ngang thân cà chua phía trên 2 lá mầm (lấy
phần ngọn). Chú ý vết cắt cách 2 lá mầm 1 cm,
nếu cắt thấp cây dễ sinh rễ phụ làm mất tác dụng
của gốc ghép.
- Dùng ống
ghép tự hoại, khô ráo và có đường kính thích
hợp, ghép dính gốc cà tím với ngọn của gốc cà
chua. Ghép xong che nắng 100% sau đó tăng dần
lượng ánh sáng từ ngày thứ 4 trở đi; che mưa
trong 10 ngày đầu và chắn xung quanh để hạn chế
gió lùa làm bốc thoát hơi nước của lá nhanh.
Những ngày đầu sau khi ghép nên phun mù thường
xuyên (2 giờ/lần). Sau 3 ngày ghép, phun phân
urê pha thật loãng và có thể phun phân
NPK(20-20-15) pha loãng sau đó phun tiếp tục vài
ngày 1 lần (10 gr/10 lít nước), chú ý ngưng phun
phân 2-3 ngày trước khi đem trồng.
- Tiếp tục
chăm sóc đến khi cây được 4-6 lá thật, cao 25-30
cm (khoảng 10-12 ngày sau ghép) là đủ tiêu chuẩn
đem ra ruộng trồng.
* Chú ý:
Giai đoạn cây con (trước và sau khi ghép) nên đề
phòng một số bệnh như: lở cổ rễ, thối gốc, héo
cây con... cần phun định kỳ 7-10 ngày/lần một số
loại thuốc như sau: Folpan, Anvil, Validacine,
Metaxyl, ...
II. KỸ THUẬT TRỒNG CÀ CHUA GỐC GHÉP:
1. Thời vụ:
Trồng được
quanh năm, tuy nhiên cũng chia ra làm 3 vụ
chính:
- Đông Xuân:
Gieo tháng 10-11dl và thu hoạch vào tháng 1-2 dl
năm sau, đây là vụ mùa thích hợp nhất. Giai đoạn
cây con trong thời điểm còn mưa cần chăm sóc cẩn
thận.
- Xuân Hè:
Gieo tháng 12-1dl và thu hoạch vào tháng 3-4dl,
cây sinh trưởng hoàn toàn trong mùa khô, nóng
nên khả năng đậu trái kém, cần chọn giống chịu
nóng.
- Hè Thu: Gieo
vào tháng 6-7dl và thu hoạch vào tháng 9-10dl,
cây tăng trưởng hoàn toàn trong mùa mưa, do đó
đất trồng phải thoát nước tốt, chọn giống chịu
mưa, ít rụng hoa, ít nứt trái, chín có màu đỏ
đẹp.
2. Chuẩn bị đất trồng:
- Chọn đất: Cà
chua chịu úng kém nên chọn đất cao ráo dễ thoát
nước. Trên đất cũ (đất chuyên rau, đã trồng vụ
rau trước): Chú ý ít nhất 1-2 vụ trước không
trồng các cây nhóm cà (ớt, cà tím, cà pháo,
thuốc lá). Bởi vì các cây này cùng chung họ hàng
nên có cùng tác nhân gây hại (bệnh héo xanh trên
cà chua, cà phổi, ớt) và chúng có sẵn trong đất
dễ dàng gây hại cho cây con.
- Lên líp:
* Đối với líp
đôi: mặt líp rộng 1,0-1,3m; cao 0,2m; trồng 2
hàng; lối đi 0,5m; khoảng cách cây 0,5m; mật độ
2.500 cây/1.000m2; phù hợp trồng
trong mùa nắng và loại hình sinh trưởng thấp như
cà chua F1 giống 607.
* Đối với líp
đơn: mặt líp rộng 0,6m; cao 0,3-0,4m; trồng 1
hàng; lối đi 0,6m; khoảng cách cây 0,5m; mật độ
1.600 cây/1.000m2; phù hợp trồng
trong mùa mưa và loại hình sinh trưởng cao như
cà chua Red Crown 250. Giống thấp cây trồng
khoảng cách trồng là 0,3-0,4m.
3. Sử dụng màng phủ nông nghiệp:
Sử dụng màng
phủ nông nghiệp để che phủ mặt líp trong canh
tác cà chua nhằm mục đích:
- Hạn chế côn
trùng và bệnh hại: Mặt màu bạc của màng phủ phản
chiếu ánh sáng mặt trời nên giảm bù lạch, rầy
mềm, giảm bệnh do nấm tấn công ở gốc thân và đốm
lá trên lá chân.
- Ngăn ngừa cỏ
dại: Mặt đen của màng phủ ngăn cản ánh sáng mặt
trời, làm hạt cỏ chết trong màng phủ.
- Điều hòa ẩm
độ và giữ cấu trúc mặt đất: Màng phủ ngăn cản sự
bốc thoát hơi nước trong mùa nắng, hạn chế nước
mưa nên rễ cây không bị úng nước, giữ độ ẩm ổn
định và mặt đất tơi xốp, thúc đẫy rễ phát triển,
tăng sản lượng.
- Giữ phân
bón: Giảm rửa trôi của phân bón khi tưới nước
hoặc mưa to, ít bay hơi nên tiết kiệm phân.
- Tăng nhiệt
độ đất: Giữ ấm mặt đất vào ban đêm (mùa lạnh)
hoặc thời điểm mưa dầm thiếu nắng mặt đất bị
lạnh.
- Hạn chế độ
pHèn, mặn: Màng phủ làm giảm sự bốc hơi qua mặt
đất nên pHèn, mặn được giữ ở tầng đất sâu, giúp
bộ rễ hoạt động tốt hơn.
4. Bón phân:
Tùy theo loại đất, mức phân bón trung bình cho
toàn vụ trên 1.0002 như sau: 20kg urê
+ 50kg Super lân + 20kg KCl + 12kg Calcium
nitrat + 50kg 16-16-8 (đối giống thấp cây) hoặc
70kg 16-16-8 (đối với giống cao cây) + 1 tấn
phân chuồng hoai + 100kg vôi bột.
- Bón lót:
50kg Super lân, 3kg KCl, 2kg Calcium nitrat,
10-15kg 16-16-8, 100kg phân chuồng, 100kg vôi.
- Bón thúc:
* Lần 1: 15-20
ngày sau khi trồng, bón: 4 kg urê + 3kg KCl + 10
kg 16-16-8 + 2kg Calcium nitrat.
* Lần 2: 35-40
ngày sau khi trồng (khi đã đậu trái nhiều),
lượng bón: 6kg urê + 5kg KCl + 10-15kg 16-16-8 +
2kg Calcium nitrat.
* Lần 3: khi
cây 60-65 ngày sau khi trồng, khi cây bắt đầu
thu trái rộ, lượng bón: 6kg urê + 5kg KCl +
10-15kg 16-16-8 + 3kg Calcium nitrat.
* Lần 4: Khi
cây 70-80 ngày sau khi trồng đối với giống cao
cây (giống thấp cây thu hoạch xong), lượng bón:
4kg urê + 4kg KCl + 10-15kg 16-16-8 + 3kg
Calcium nitrat.
*Chú ý:
Cây họ cà (cà chua, ớt) rất nhạy cảm với triệu
chứng thiếu Calcium, biểu hiện là thối đít trái.
Ngoài việc bón lót vôi bột, nếu không bón thúc
Calcium nitrat vào đất như hướng dẫn trên thì có
thể bổ sung bằng CaCl2, nồng độ 2-4% phun trên
lá định kỳ 7-10 ngày/lần từ lúc trái non phát
triển.
5. Chăm sóc:
- Tưới tiêu
nước: Cà chua cần nhiều nước nhất là lúc ra hoa
rộ và phát triển trái mạnh. Giai đoạn này thiếu
nước hoặc quá ẩm đều dẫn đến đậu trái ít. Nếu
khô kéo dài thì tưới thấm là phương pháp tốt
nhất, khoảng 3-5 ngày tưới 1 lần.
- Làm giàn,
tỉa chồi, lá chân bị bệnh.
- Tỉa trái:
Mỗi chùm hoa chỉ nên để 4-6 trái, ngắt cuối cành
mang trái để dinh dưỡng tập trung nuôi trái,
trái lớn đều cỡ, giá trị thương phẩm cao.
- Bấm ngọn:
Đối với giống thời gian sinh trưởng dài, cao
cây, giai đoạn gần cuối thu hoạch nên bấm ngọn
để trái lớn đều, thu tập trung giúp kết thúc mùa
vụ gọn.
6. Phòng trừ sâu bệnh:
* Sâu hại:
a. Sâu xanh đục trái
(Heliothis amigera): Thăm ruộng thường
xuyên, ngắt bỏ ổ trứng sẽ diệt được phần lớn sâu
non sắp nở, phun thuốc khi sâu non mới nở sẽ cho
hiệu quả cao. Dùng các loại thuốc như Sumicidin
10EC, Karate 2,5EC, ...Nên thay đổi chủng loại
thuốc hoặc dùng các loại thuốc đặc trị như Mimic
20F, phun vào buổi tối và có thể phối hợp với 1
loại thuốc khác để tăng hiệu quả.
b. Dòi đục lá, vẽ bùa
(Liriomyza spp): Ruồi rất nhanh quen
thuốc, cần thay đổi chủng loại thuốc thường
xuyên, trong mùa nắng dòi phá hại nặng, để hạn
chế nên phun ngừa định kỳ 7-10 ngày với dầu
khoáng DC-Tron plus (Caltex), trong giai đoạn
vườn ươm và 1 tháng sau khi trồng, khi nhiều lá
bị dòi đục nên phun dầu khoáng kết hợp với các
loại thuốc gốc cúc Peran, Sumialpha,
Baythroit,...
c. Bọ phấn trắng, rệp phấn trắng
(Bemisia tabaci): Phát triển nhanh trong
điều kiện nóng và khô, rất nhanh quen thuốc khi
phun ở nồng độ cao,
hoặc phun
thường xuyên định kỳ. Loài này cũng truyền bệnh
siêu vi trùng như các loài rầy mềm. Phun Admire
50EC, Vertimec, Confidor 100SL, ...chú ý phun ở
mặt dưới lá.
d. Sâu ăn tạp, sâu ổ, sâu đàn
(Spodoptera litura): Nên thay đổi loại
thuốc thường xuyên, phun vào giai đoạn trứng sắp
nở sẽ cho hiệu quả cao: Sumicidin 10EC, Cymbus
5EC, Karate 2.5EC, Decis 2.5EC có thể pha trộn
với Atabron 5EC.
* Bệnh hại:
a. Bệnh héo cây con
(Rhizoctonia solani, Phytophtora sp, Pythium
sp): Nên sử dụng phân hữu cơ đã hoai mục,
không để vườn ươm quá ẩm. Trộn thuốc trừ nấm vào
đất hoặc tưới đất để khử mầm bệnh, phun ngừa
hoặc trị bằng thuốc Copper B, Ridomil, Anvil,
Derosal, Appencarb, Tilt,...
b. Bệnh héo xanh, chết nhát
(Vi khuẩn Pseudomonas solanacerum, nấm
Fusarium oxysporum. F. lycopersici, Sclerotium
sp.): Cần nhổ và tiêu hủy cây bệnh, dùng vôi
bột hoặc Kasuran, Copper zinc, Vertimec rải hoặc
tưới vào đất, phun ngừa bằng Kasumin,
Kasugamicin.
c. Bệnh thán thư
(Colletotrichum phomoides): Thu gom và
tiêu hủy trái bị bệnh, bố trí thời vụ hợp lý
hoặc tránh để trái khi có mưa nhiều. Phòng trị
bằng thuốc Copper-B, Manzate 200, Mancozeb
80BHN, Antracol 70WP, Ridomil 25WP, Derosal
50SC,...
d. Bệnh mốc đen lá
(Cladosporium fulvum): Tiêu hủy các lá
cây bệnh. Phun ngừa bằng CopperB, Rovral, Topsin
M, Derosal, Ridomil,...
e. Bệnh héo muộn, sương mai
(do nấm Phytopthora infestan): Phun các
loại thuốc Aliette 80WP, Manzate 200, Mancozeb
80WP, Curzate M8, Ridomil.
* Lưu ý:
Không nên phun thuốc trừ sâu độc hại như
Monitor, Methylparathion, Azodrin, Furadan,...
nhất là trong thời gian thu hái trái.
7. Thu hoạch:
Cà chua cho
thu hoạch trái khoảng 75-80 ngày sau khi trồng,
thời gian thu hoạch trái kéo dài từ 30-60 ngày
tùy theo giống sinh trưởng vô hạn hay hữu hạn và
điều kiện chăm sóc. Năng suất các giống nhập nội
đạt 30-40 tấn/ha. |
/home%201.jpg)
