|
Bất chợt vào một lúc nào đó, khi gặp 2 câu
thơ trên, chưa hẳn chúng ta nghĩ ra liền, đó là cây gì?
Nhưng nếu hỏi, cây gì không thể thiếu khi nấu canh chua?
Hoặc rau gì, dùng chung với rau quế khi ăn phở?
Chắc chắn sẽ có sự đồng thanh trả lời rằng, đó là cây ngò
gai ( Rau ngò gai).
Ngò gai hay còn gọi là cây mùi tàu, ngò tàu,
ngò tây, dã nguyên tuy. Theo tự điển Wikipedia, cây có nguồn
gốc từ châu Mỹ, nhưng rất phổ biến tại Việt Nam, từ Nam chí
Bắc, người dân đã quen từ tên gọi đến cả dáng hình. Có lẽ,
bởi vì đặc tính dễ thích nghi, dễ trồng, dễ bán và dễ nêm
nếm trong các món ăn - Thơm tho bỏ
chút cho bùi nồi canh
Đặc điểm thực vật học
Phân loại khoa học
Tên tiếng Anh:
Sawtooth Coriander
Tên khoa học:
Eryngium foetidum (L).
Giới (regnum):
Plantae
Ngành (divisio):
Magnoliophyta
Lớp (class):
Magnoliopsida
Bộ (ordo): Apiales
Họ (familia):hoa
tán: Apiaceae
Chi (genus):
Eryngium
Loài (species): E.
foetidum
/ng2.jpg) Cây
ngò gai thuộc cây thân thảo, thấp. Thân đơn
độc, chia cành
ở ngọn. Cây cao trung bình khoảng 1 5 – 25 cm.
Lá mọc ở gốc, xoè ra hình hoa
thị, lá ngò gai
hình mác thuôn dài, 2 bên mép của phiến lá có nhiều
răng cưa nhỏ, rộng dần về phía ngọn lá. Cuống lá mọc trực
tiếp từ gốc cây, ngò gai phát triển phân thành nhiều tầng lá
khác nhau.
Hoa của ngò gai mọc từ trục thân, hoa hình
bầu dục hay hình trụ.Khi
trưởng thành, hạt rụng và phát tán.
Quả ngò gai hình cầu, hơi dẹt, chứa nhiều hạt
để làm giống.
Công dụng
Ngò gai vừa làm gia vị, vừa là nguồn dược
liệu quý giá từ xưa đến nay.
Ngò gai được xem như loại rau dùng để ăn sống
hoặc chế biến với những loại thực phẩm khác để kích thích ăn
ngon miệng vì mùi thơm nhẹ nhàng của chúng.
Ngoài ra, ngò gai còn được dùng để làm thuốc
như chữa sổ mũi, đau tức ngực, chữa rối loạn tiêu hoá, viêm
ruột…
Chữa hôi miệng: Lấy một nắm rau ngò gai sắc
đặc lấy nước, cho thêm vài hạt muối vào rồi súc miệng. Dùng
liên tục 5-6 ngày, mỗi ngày súc miệng vài lần, bệnh sẽ khỏi
Lá ngò gai có tác dụng làm giảm đường huyết,
đối với những người có bệnh đái tháo đường, khuyến cáo nên
dùng thường trong các bữa ăn.
/ng.jpg) Kỹ
thuật trồng
Cây ngò gai rất dễ trồng, dễ chăm sóc. Ưu
điểm của nó là chịu rập, do đó có thể bố trí trồng xen canh
với các loại cây màu, cây lâu năm khác. Trồng xen vậy vừa
tiết kiệm lượng phân, thuốc, tận dụng diện tích đất sản xuất
và còn tăng thu nhập, “lấy ngằn nuôi dài”.
Cây ngò gai ít bị ảnh hưởng của thời tiết,
canh tác không theo mùa vụ, , nên người dân có thể chủ động
mùa vụ và trồng được 2 vụ/năm.
a. Giống
Trồng ngò gai chủ yếu bằng hạt. Hạt ngò gai
dễ mọc nên gieo thẳng trực tiếp trên luống, liếp. Lượng hạt
giống từ 3 – 5 kg cho 1.000 m2 .
- Gieo xong rải thuốc trừ kiến, dế, mối trong
đất và phủ lên trên một lớp rơm mỏng để tạo ẩm độ giúp hạt
nẩy mầm nhanh. Tưới nước để giữ ẩm độ. Khoảng một tuần sau,
hạt nẩy mầm.
b. Đất trồng
Ngò gai là một loại cây tương đối dễ trồng,
thích hợp với nhiều loại đất khác nhau. Tốt nhất là đất
nhiều mùn, giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt.
Trước khi gieo hạt nên cày bừa làm đất thật
nhỏ.
Lên liếp, rộng 1 – 1,2m, cao 15 – 20cm, chiều
dài liếp tuỳ theo kích thước vườn. Các liếp cách nhau 0,3 –
0,4m.
c. Bón phân: (Tính cho 1.000m2)
Bón lót: Bón trước khi gieo, ngay sau khi lần
làm đất sau cùng. Bón 400 - 500kg phân chuồng và 20 – 30kg
NPK 20 – 20 – 15
Sau khi rãi phân xong, xới đất lại lần nữa để
trộn phân vào đất.
Bón thúc: Sau khi gieo hạt khoảng 2 tuần: 5kg
Urê và 10kg super lân, kết hợp với việc tỉa dăm cây.
Có thể bón phân bằng cách pha vào nước rồi
tưới. Sau khi tưới phân, nên tưới lại một lần bằng nước lã
để rửa sạch phân bám dính trên lá. Do đọt non của cây ngò
gai nằm sát với mặt đất, vì thế không được để cho đất cát,
bùn bao phủ trên đọt non dễ làm cho đọt bị thối chết.
d. Tưới nước
Ngò gai dễ sống, ít sâu bệnh hại nên việc
chăm sóc chủ yếu là tưới nước và bón phân.
Cây ngò gai ưa ẩm ướt vì thế phải thường
xuyên tưới nước cho cây, đảm bảo cho đất luôn đủ ẩm, nếu đất
bị khô hạn sẽ làm cho cây còi cọc, sinh trưởng phát triển
kém. Nhưng cũng cần có hệ thống thoát nước tốt để chống úng
cho ngò gai mỗi khi có mưa to và kéo dài.
e. Thu hoạch
Tùy mục đích sử dụng (dùng ăn sống hoặc làm
thuốc). Nếu dùng ngò gai để ăn sống thì sau khi trồng khoảng
2 tháng là có thể nhổ để sử dụng. Thời gian thu hoạch kéo
dài từ 4 - 6 tháng. Năng suất từ 3,5 - 4 tấn/công
(1.000m2). |
/home%201.jpg)
