|
Cây Mai dương, c̣n có tên gọi khác: Cây Ngưu
ma vương, cây Trinh nữ nhọn,cây Mắc cỡ Mỹ. Tên khoa học
Mimosa pigra, thuộc họ mimosaceae, có nguồn gốc Trung Mỹ.
Cây Mai dương hiện được xem là một trong số những loài cỏ
dại nguy hiểm nhất đối với các vùng đất ngập nước nhiệt đới.
Ở vườn Quốc gia Tràm chim, cây Mai dương hiện đang là mối đe
dọa nghiêm trọng đến đời sống của các loài động vật, thực
vật bản địa. Mức độ lây lan của chúng hiện đang ở ngưỡng báo
động.
Đặc tính thực vật, cây Mai dương thuộc
loại cây bụi, đa niên, thường mọc ở nơi trống, đất ẩm ướt,
vùng nhiệt đới. Thân có chiều dài lên đến 6 m, phân rất
nhiều nhánh, trên thân và cành có nhiều gai nhọn, gai dài
khoảng 6 mm. Lá h́nh dạng lá kép lông chim 2 lần, mỗi lá
chét có khoảng 20 - 42 cặp lá chét con, các lá thường co lại
khi bị tác động nhưng thường chậm hơn so với các loài cây
mắc cỡ khác. Cây ra hoa từ lúc hạt nẩy mầm khoảng 6 -8
tháng, hoa màu vàng hoặc hồng , mỗi chùm hoa có khoảng 100
hoa. Hoa thụ phấn chủ yếu nhờ côn trùng hoặc nhờ gió,trái
màu nâu, dài 3 - 8 cm, trên trái có nhiều lông và có từ 14 -
26 đốt. Mỗi đốt chứa 1 hạt. Hạt khi chín có màu nâu hay xanh
ô liu, kích thước hạt 4 - 6 mm, trọng lượng 100gr hạt : 1,1g. Một cây sản sinh được 9.000 hạt. Ở những vùng đất ngập
nước, cây ra hoa , tạo hạt quanh năm.Từ khi cây ra hoa đến
lúc trái chín khoảng 5 tuần.
Đốt trái rất nhẹ, có lông, do đó rất dễ
phát tán theo gió hay trôi theo ḍng nước. Hạt
có miên trạng tốt , có thể giữ sức nẫy mầm đến 23 năm !
Cây Mai dương khi phát triển mạnh, tạo
thành một thảm cây bụi cao làm cho các loài cây khác không
phát triển được. Ngoài ra nó c̣n phát triển phủ kín cả những
hồ nước cạn,cây tuy không sinh sản vô tính nhưng nẩy tược
rất mạnh từ gốc đă chặt ngang thân.Nơi loài cây này phát
triển th́ mật số các loài chim, ḅ sát, thực vật thân thảo
....giảm nhiều so với thảm thực vật bản địa.
Cây Mai dương c̣n cạnh tranh với những
đồng cỏ, ảnh hưởng rất lớn đối với ngành chăn nuôi
và c̣n ảnh hưởng đến ḍng chảy của sông. Cây Mai dương có
chứa độc tố Minosine với hàm lượng 0,2% so với trọng lượng
khô của lá.
Những cây Mai dương đầu tiên được phát
hiện ở Tràm chim vào khoảng năm 1984 - 1985, đến năm 1999,
diện tích bị nhiễm đă lên 150 ha. Bản đồ phân bố cây Mai
dương ở Vườn Quốc gia Tràm chim do Bộ môn Thực vật - Sinh
môi, Đại học khoa học tự nhiên TP.HCM thành lập tháng 5/2000
cho thấy diện tích bị xâm nhiễm đă là 490 ha. Hiện nay diện
tích này đă lên đến hơn 1.000 ha. Giống như các loài sinh
vật ngoại lai xâm hại, cây Mai dương trước tiên chiếm cứ các
vùng đất bị xáo trộn, chẳng hạn như bờ kinh, lề đường và
hiện đang lấn dần vào các vùng đồng cỏ ẩm của Tràm chim với
một tốc độ chóng mặt. Nghiên cứu các Quốc gia có cây Mai
dương xâm lấn , nhận thấy rằng loài cây này có thể tăng gấp
đôi diện tích phân bổ chỉ trong ṿng một năm rưởi đến hai
năm.Không chỉ có Vườn Quốc gia Tràm chim bị nhiễm Mai dương,
c̣n có Vườn Quốc gia Cát Tiên, Đồng bằng sông Cửu Long, vùng
Đông Nam bộ, …
Hiện nay, Trường Đại học Khoa học tự
nhiên TP.HCM phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu đất ngập
nước nhiệt đới của Đại học Northem Territory ( Úc ) tổ chức
một khóa tập huấn về các biện pháp pḥng chống cây Mai dương
. Theo đánh giá của hai Chuyên gia Bộ Nông nghiệp Úc tham
gia trong khóa tập huấn này, nếu không tiến hành diệt trừ Mai
dương một cách hiệu quả, trong ṿng năm năm tới đây, cây Mai
dương sẽ bao phủ toàn bộ khu vườn Quốc gia Tràm chim. Các
chuyên gia Úc đă giới thiệu một số loại thuốc diệt cỏ để
diệt trừ Mai dương. Đây là loại hóa chất có độ độc môi
trường thấp, cho phép sử dụng trong các khu bảo tồn thiên
nhiên của Úc. Việc sử dụng hóa chất cũng chỉ là một trong
những biện pháp tổng hợp diệt trừ Mai dương, cần kết hợp với
phương pháp thủ công như chặt, nhổ. Đối với những vùng mới
bị Mai dương xâm nhập, việc phát hiện và can thiệp sớm là
một cách pḥng trừ hữu hiệu và ít tốn kém nhất.
|
/home%201.jpg)
