Nong nghiep An Giang

Kỹ thuật trồng hoa thiên lý

Cập nhật: 10/12/2008

Cây thiên lý có tên khoa học Telosma cordata (Bura.F) merr pergularia minorander, họ thiên lý (Asclepaadaceae). Cây leo bằng dây, không có tua cuốn. Hoa mọc thành chùm ở nách lá. Hoa nở từ tháng 5 đến tháng 10. Là cây ưa ẩm, không chịu được úng. Nếu bị khô hạn cây phát triển cằn cỗi.

Hoa thiên lý có giá trị dinh dưỡng cao. Trước kia ở nông thôn, hoa thiên lý được trồng làm cây cảnh, lấy bóng mát, thưởng thức mùi thơm và làm thức ăn bổ sung hằng ngày. Những năm gần đây, nhu cầu tiêu thụ hoa thiên lý ở các thành thị rất lớn, vì vậy mà người dân một số nơi đã đưa cây thiên lý vào trồng theo hướng hàng hóa.

Thời vụ trồng

Có thể ươm trồng quanh năm. Tuy nhiên để có trọn mùa hoa thu hoạch trong năm đầu, bà con nên trồng vào vụ xuân.

Nhân giống

Dùng những đoạn dây bánh tẻ (không già quá và cũng không non quá) có đường kính 7 - 10 mm làm hom. Cắt mỗi hom dài khoảng 1m. Sau khi cắt, cần chấm tro vào hai đầu vết cắt để chống chảy nhựa, mất nước và sát khuẩn. Khoanh tròn phần phía dưới để lại 2 mắt phía trên và đem trồng.

Cũng có thể nhân giống bằng cách chọn những dây lươn mọc gần gốc, vùi đoạn sát gốc xuống đất, khoảng 15 - 20 ngày sau rễ sẽ mọc nhiều, ta cắt tách rời khỏi cây mẹ đem trồng. Chú ý khi trồng đào luôn cả đất tránh tổn thương rễ, khi trồng đảm bảo tỷ lệ sống cao hơn.

Chuẩn bị đất trồng và làm giàn

Chọn đất pha cát, nơi dễ tưới, tiêu nước. Cày bừa kỹ, lên luống cao 40 - 50cm, luống rộng 1,2m, rãnh giữa hai luống rộng 80cm. Hố trồng được đào vào giữa luống, giữa các luống được bố trí trồng so le, khoảng cách cây cách cây 3 - 4m. Hố trồng được đào sâu 40cm, rộng và dài 0,5 - 1m. Đổ phân chuồng hoai trộn với thuốc trừ nấm (Zined hoặc CopperzineZ,...) và một ít đất mặt vừa phải. Toàn bộ hỗn hợp được cho xuống hố (cao hơn miệng hố 1 - 2cm) để sau 1 tuần thì tiến hành trồng.

Nếu trồng hoa thiên lý ở những khoảng trống trong sân, vườn nhà thì cần bố trí nơi có nhiều ánh nắng. Đất phải được đắp thành ụ cao 30 - 40cm, đường kính 1 - 1, 5m. Diện tích giàn phải đảm bảo 10 - 12m²/gốc.

Sau khi chuẩn bị đất xong tiến hành làm giàn. Làm giàn bao toàn bộ diện tích ruộng trồng, cao 1,6 - 1,7m. Nếu có điều kiện về vốn, thì sử dụng cọc được đổ bằng bê tông, bên trong có 3 - 4 cọc sắt. Cọc được chôn thành hàng theo rãnh giữa hai luống. Khoảng cách giữa các cọc 4 - 5m. Sau đó dùng dây kẽm căng đan xen ngang, dọc để làm giàn cho dây leo. Loại giàn này vững và sử dụng được thời gian dài. Có thể sử dụng các vật liệu sẵn có ở địa phương để làm giàn như gỗ, tre, luồng, ... Loại giàn này sử dụng cọc nhiều hơn, khoảng cách cọc 2 - 2,5m. Cọc càng lớn càng tốt (tối thiểu bằng thân cây tre già). Sử dụng dây kẽm căng đan xen ngang, dọc, cũng có thể sử dụng gỗ, tre, luồng bắt nối ngang dọc làm giàn cho dây leo. Các hàng cọc ngoài cùng cần được neo, chống cố định, vững chắc.

Trồng và chăm sóc.

Đối với cây được nhân bằng cách vùi đoạn sát gốc xuống đất để tạo rễ, tiến hành tách rời cây giống khỏi cây mẹ, đào luôn cả đất và rễ đem trồng vào hố trồng. Đối với cây giống được nhân bằng hom, đặt phần khoanh tròn của hom xuống, lấp đất chừa lại 1-2 mắt mầm phía trên mặt đất và nén chặt. Sau khi trồng xong tưới nước đủ ẩm và rào bảo vệ.

Chọn những chồi tốt nhất làm dây cái cho leo lên giàn. Những dây phát triển kém thì cắt bỏ. Đảm bảo đủ ẩm, nếu úng phải tiêu nước ngay. Khi cây leo cao được 2m tiến hành bón thúc bằng phân Urê, pha loãng với nước để tưới. Tưới cách gốc 60cm.

Chủ động dẫn nhánh tỏa kín giàn, tránh để các nhánh quấn vào nhau. Khi cây thiên lý cho hoa, tiến hành bón phân bổ sung cho cây. Rễ thiên lý là loại rễ ăn cạn nên khi bón phân không cần xới xáo, chỉ cần rãi phân và sau đó phủ lên một lớp mùn và lá khô là được. Bình quân mỗi tháng bổ sung phân một lần, khoảng 5 - 10kg phân chuồng hoai + 100 - 150gr NPK (16- 16 - 8) cho một gốc.

Hằng năm vào mùa đông, tiến hành cắt hết những nhánh phụ, để lại bộ khung, sang xuân, cây sẽ ra những nhánh mới và tiếp tục cho hoa.

Thu hoạch.

Thu hoạch hoa thiên lý khi chùm nụ hoa gần nở (khoảng 1 ngày trước khi nở hoa), nên tiến hành vào buổi sáng sớm, 3 ngày thu hoạch 1 lần. Thu hoạch xong nếu chưa vận chuyển ngay thì rãi ra, để trong bóng tối hạn chế hoa nở.

Cây thiên lý nếu được chăm sóc tốt, trồng một lần có thể cho thời gian kinh doanh từ 3 - 4 năm.

Sâu bệnh và cách phòng trừ.

Rệp: Phải kiểm tra hằng ngày, nếu rệp ít thì bắt bằng tay, nếu nhiều phải dùng chổi lông quét rệp vào tờ bìa cứng rồi đốt cháy rệp. Khi có nụ phải kiểm tra xem rệp có chui vào kẽ chùm nụ hay không, nếu có thì dùng tăm nhọn đẩy rệp ra xử lý.

Nấm đen: Phát triển trên lá và dây. Nó làm cho cây chảy nhựa và suy yếu. Phòng nấm đen bằng cách không để lá dày nhiều lớp. Hái bớt lá non để ăn, lá già để làm phân. Nếu thấy nấm đen, hái toàn bộ lá có nấm, rắc vôi bột và đem chôn, pha nước vôi quét vào dây có nấm.

Theo Tài liệu của Trung tâm Khuyến nông Khuyến ngư Quốc gia



TÀI LIỆU KỸ THUẬT